۹۲/۰۹/۰۱ اندیشه اسلامی ۱ استاد جعفری

خداشناسی

اولین نکته ای که هر دین و آیینی به آن اشاره می کند بحث خداشناسی است.
پیامبر اسلام می فرماید: خداشناسی در وجود خودمان است و خداوند معرفت و شناخت خودش را در فطرت ما گذاشته و با عرفان و معرفت الهی سرشته اشت. چشم دل باز کن تا جان بیننی آنچه نادیدنی است آن بینی.

امام حسین در دعای عرفه می فرماید: چگونه از چیزی که در وجودش به تو نیازمند است من به وجود تو استدلال کنم. چون تو هستی آن هست نه چون آن هست توهستی. آیا برای غیر تو ظهوری هست که برای تو نیست تا آن آشکار کننده تو باشد؟ تو کی غایب بوده ای؟ و کی دور بوده ای؟ کور باد دیده ای که تو را با نشانه ها نبیند.
 آنکس که ترا شناخت دنیا را چه کند؟....

متفکران معتقدند که وجود خدا بدیهی تر از هر امر بدیهی و روشن تر از هر روشنی است.

فلاسفه دو گروه هستند، گروهی می گویند که وجود خدا روشن و بدیهی است و نیاز به استدلال نیست. اما عده دیگر معتقدند که گرچه وجود خدا روشن و بدیهی است اما باید با برهان و سیر عقلانی به وجود خدا برسیم.

برهان فطرت: انسان وجود خدا را همیشه در باطن خود احساس می کند. شناخت فطری و میل درونی به خدا از دو طریق صورت می گیرد. یکی آیات آفاقی مثل خورسید و زمین و کرات و دیگری آیات انفسی هستند. یعنی فی نفسه و به خودی خود در درون ما هست.

معنای فطرت: خلقت اولیه و پیدایش آغازین و نخستین که از اون بوده فطری است. امور فطری دارای سه ویژگی است.
۱. در همه افراد یک نوع وجود دارند.
۲. تغییر و تحول نمی پذیرند و ثابت هستند.
‎۳. نیاز به تعلیم و تعلم ندارند.

امور فطری دو دسته اند. یکی ادراکات فطری و دیگری امیال و گرایشات فطری.

شناخت های فطری: شناخت هایی که بدون نیاز به آموزش شناخت دارند شناخت های فطری هستند.

پیامبران آمدند که با یادآوری و زنده نگهداشتن میل فطری به خداشناسی را پر فروغ و زنده نگهدارند. زیرا انسانها دو دسته اند یا عادی و یا عارف. عارف خدا را شناخته و تسلیم شده و عادی خدا را نشناخته و تسلیم نشده یعنی ایمان نیاورده است.

راه های شکوفائی (یادآوری) فطرت:
- انسان هر وقت از هرجا قطع امید می کند به خداوند رو می آورد.
- توجه به مخلوقات خداوند و نظم حاکم بر آنها که نشانه های آفاقی و مذکرات (یادآوری کننده ها) الهی هستند.
- اگر شیطان انسان را وسوسه نکند انسان ذاتا به خداوند میل و گرایش دارد.
- عبادت خالصانه به درگاه خدا انسان را همیشه به یاد خدا می اندازد. ممکن است که این خداجوئی و خداگرایی بر اصر تعلیمات غط به انحراف کشیده شود اما اص قضیه که انسان  خدا گراست را مخدوش نمی کند.

امام صادق ع می فرمایند: الله همان کسی است که انسانها هنگام نیاز و سختی و ناامیدی  به او پناه می برند.