۹۲/۰۹/۰۸    اندیشه اسلامی           وجود شناسی

رابطه وجود با موجود: وجود یعنی هستی و موجود، شئی بهره مند از هستی دارای هستی وجود باشد موجود است.

موجود به دو دسته عینی و ذهنی تقسیم می شود.

عینی یعنی خارج از ذهن ما وجود دارد و قابل رویت است. هر موجود عینی ذهنی هم می تواند باشد اما هر چیز ذهنی لزوما عینی نیست.

رابطه وجود با موجود از این سه حال خارج نیست:

۱. رابطه  آی است وجوبی یا ضروری که به آن واجب الوجود می گویند. یعنی موجودی که وجود دارد حالا یا وجودش ذاتی خودش است که این موجود واجب الوجود بالذات است که فقط خداوند قائم به ذات است. اما موجودات دیگری که وجود دارند ولی وجودشان قائم به ذات نیست بلکه از ناحیه غیر خود وجود دریافت کرده اند واجب الوجود بالغیر هستند که با این تعریف تمام موجودات به جز خدا واجب الوجود بالغیر هستند.

۲. رابطه ای است امکانی: یعنی وجود یافتن و یا وجود نیافتن آن ممکن است، که به چنین موجودی ممکن الوجود می گویند. مثل زن و شوهری که رابطه بچه دار شدن آنها یک رابطه امکانی است.

۳. رابطه ای است محال و ممتنع که به آن ممتنع الوجود می گویند مثل رابطه دو * دو که پنج باشد محال است.

علت و معلول: به وجود آورنده علت است و به وجود آمده معلول است.

دور: اگر به وجود آورنده و وجود آمده هر دو علت هم باشند به آن دور می گویند. دور به هر نحوی که تصور شود باطل است. چه مصرح و چه کامن(پوشش).

انواع دور: دور مصرح، هر چیزی که بی واسطه هم علت چیزی و هم معلول آن باشد. 
دور کامن: یعنی با واسطه چیزی علت چیزی باشد که معلول همان چیز علت آن باشد.

تسلسل یعنی پی در پی بودن و زنجیر وار بودن سلسله علت ها و معلولهای عالم تا بی نهایت سیر علی و معلولی عالم ادامه داشته باشد و هیچ مبدا نداشته باشد.

برهان علی: هر چیز نیازمند در عالم معلول است یعنی دارای علتی است که او را به وجود آورده است. جهان هستی هم یک مجموعه ای است معلول که علتی آن را به وجود آورده و آن علت یا خداوند است یا در نهایت به خدا منتهی می شود. هر چیری که نیازمند کسی یا قدرتی باشد که او را به وجود آورد آن چیز معلول است.

علل اربعه یا علت های چهارگانه: ۱. علت فاعلی (نجار برای صندلی) ۲. علت عادی ( چوب و میخ ..) ۳. هدف غایی (هدف نجار)

علت تامه: وقتی که وجود داشته باشد علت کامل و معلول حتما وجود پیدا می کند.

علت ناقص: علتی است که به تنهایی نمی تواند معلول را به وجود آورد.
 ۴. شکل نهایی یا صوری (صندلی درست شده)