اولين گزارش نويسي بنده
يكي از سرفصلهاي كتاب شيوهي نگارش در روابط عموي، گزارش نويسي است. استاد عزيز ما آقاي بقائي پور، خواسته بودند كه گزارشي را با موضوع و شيوه دلخواه بنويسيم. خوشبختانه چند وقت پيش فرصتي پيش آمد كه بتوانم گزارشي از اولين جلسه آموزش "مقاله نويسي" كه در اداره تشكيل شده بود تهيه كنم. اميدوارم مرا به خاطر كاستي هاي گزارش ببخشيد.
مركز فرهنگ و هنر واحد 11 تهران
نام درس: شيوه نگارش در روابط عمومي
استاد: جناب آقاي دكتر بقائي پور
موضوع: ارائه گزارش در خصوص
" كارگاه آموزشي مقاله نويسي "
نام دانشجو: رضواني فر- رشته روابط عمومي
پودمان دوم
بهار 1391
به نام خدا
هفته پيش پيامي از طريق اتوماسيون اداري مبني بر ثبت نام جهت شركت در كارگاه آموزشي مقاله نويسي در پژوهشگاه دريافت كردم . در اين پيام آمده بود كه به افرادي كه به طور منظّم در دوره شركت نمايند،گواهينامه پايان دوره، از سوي وزارت علوم اعطا خواهد شد. از آنجا كه مقاله نويسي يكي از سرفصلهاي درس شيوهي نگارش اين پودمان ما هست، بلافاصله از همان طريق علاقه مندي خود را براي شركت در كارگاه ياد شده اعلام نمودم.
ديروز(1 خرداد 91) اولين جلسه دورۀ آموزشي مقاله نويسي ساعت 45/13 در سالن حكمت برگزار شد و بنده با شوق و علاقه فراوان به سالن رفتم. تقريبا جزء نفرات اول بودم براي همين در رديف جلو نشستم.
با حضور کارشناسان و صاحب نظران، همين طور استاد، كه آقاي دكتر عبدالرحمن حسني فر بودند؛ جلسه راس ساعت ياد شده، شروع شد.
در ابتدا آقاي دكتر حسني فر با ابراز اميدواري از اين كه مباحث اين كارگاه، با طرح موضوعات مختلف بتواند گامي مثبت در جهت ارائه مقالههاي علمي و پژوهشي باشد، در رابطه با هدف از تشكيل اين كارگاه صحبتهايي كردند. كه يكي از اين اهداف،" آشنايي با محورها و ساختارهاي مقاله نويسي بود". بنده سعي ميكردم كه از صحبتهايايشان حتما يادداشت بردارم اما گاه متاسفانه جا ميماندم.
در ادامه از حضار سوالهايي در همين زمينه كردند. مثل مقاله (Article) چيست؟ چرا مقاله مينويسيم؟ انواع مقاله؟ و اينكه آيا مقاله موضوع دارد؟ اگر دارد موضوع بايد كلي باشد يا جزئي، وعنوان يا Title در مقاله چيست؟چرا موضوع گسترده تر از عنوان است؟ و با طرح اين سوالها شركت كنندگان در جلسه را، به چالش كشيدند و در همان ابتدا، جلسه را از خمودي و كسالت خارج ساختند. لازم است در اين جا از استاد گرامي آقاي دكتر بقائي پور تشكر كنم، چرا كه به لطف ايشان با توجه به توضيحاتي كه در اين خصوص داده بودند بنده هم توانستم در اين چالش شركت كنم وپاسخهاي نسبتا خوبي بدهم.
خلاصه کوتاهی از مباحث مطرح شده در این كارگاه را با هم ميخوانيم...
در خصوص (مقاله چيست؟) اينطور آغاز كردند؛ مقاله يكي از توليدات علمي و پژوهشي است كه تهيه و تنظيم دقيق آن و به طور كلي طراحي و ترسيم، مناسب محتواي محورها و ابعاد آن، به صورت جزئي در كنار دانش تخصصي، مستلزم مهارت، تكنيك علمي و آشنايي با ريزه كاري هاي فني آن است.
در رابطه با اين سوال، چرا مقاله مينويسيم؟ ايشان توضيح دادند، مقاله در راستاي انجام يك كار پژوهشي و يك نوع قالب علمي است كه خروجي آن كتاب و يا سخنراني است. و داراي مزايايي چون سرعت در انجام و انتقال مقصود و همچنين اختصار در كلام و متن، در زمان محدود است. دكتر حسني فر با بيان اين كه حجم يك مقاله از 12 تا 20 صفحه است. گفتند؛ مطالبي كه كمتر از 12 صفحه باشد. يادداشت علمي ناميده ميشود.
در رابطه با انواع مقاله افزودند:
Institute of scientific information (ISI) فراگيرترين پايگاه اطلاعاتي نشريات پژوهشي جهان به حساب ميآيد؛ كه شامل 16000 مجله در حوزههاي علوم پايه و مهندسي، علوم اجتماعي، هنر و علوم انساني، و به 31 زبان زنده دنياست. مجلاتي كه در ليست (ISI) قرار ميگيرند، معمولا اساس ارزشگذاري مقالات علمي ميباشند. به اين ترتيب مقالاتي كه در اين مجلات چاپ ميشوند؛ از نظر علمي در سطح بالاتري، نسبت به مقالات چاپ شده در ساير مجلات مختلف قرار ميگيرند. ايران نيز داراي مجلات (ISC) (پايگاه استنادي علوم جهان اسلام) در زمينههاي مختلف علمي ميباشد.
وي در ادامه انواع مقاله، به مقاله براي مجلات علمي – پژوهشي، مقاله براي مجلات علمي – ترويجي يا علمي مروري، مقاله براي مجلات تخصصي، مقاله براي مجلات و روزنامههاي عمومي اشاره كردند.
حسني فر با بيان اين كه موضوع، تا حد امكان جزئي و ريز باشد؛ مثلا موضوعي مثل بيكاري يا اعتياد يك موضوع كلي است، با اشاره به قول ارسطو" كه هر موضوعي 4 علت دارد 1.علت فاعلي (افراد معتاد) 2. علت صوري (نحوهي فروش در دسترس بودن) 3.علت مادي (ارزان بودن يا نوع مواد) 4. علت غايي (فرهنگ) اشاره به اين داشتند كه موضوع، حوزه مورد مطالعه ماست و كلي است نه جزئي. در همين خصوص با كارشناسان حاضر در جلسه به بحث و گفتگو پرداختند. و ادامه دادند كه موضوع جديد و نو باشد. يعني پيشينه را بررسي كرده تا تكراري نباشد. به گسترش دانش كمك كند. يا زمينه ساز پژوهش هاي آينده باشد. ميتواند استنتاجي جديد، از يك موضوع قديمي، تركيبي نو از دادهها و اطلاعات قبل، باشد. يا حل مسئله اي، طرح سوالاتي به صورت روشمند و علمي، مبتني بر تحقيق و پژوهش باشد. همينطور داراي ضرورت باشد، يعني تابع شرايط و نياز روز باشد. به طور خلاصه، كاربردي، توسعهاي راهبردي،(مثل برنامههاي چندساله) بنيادي (مثلا هويت ما، اسلامي، ايراني، باستاني ويا تركيبي) و اساسي باشد. مثل (مواجه ايران با بحث تجدد كه آيا پذيرفته يا نه) ممكن است يك موضوع در يك زمان ضروري و زماني ديگر غير ضروري باشد. يا مهم باشد اما ضروري نباشد. و ديگر اين كه قابل انجام باشد. بتوان در زمان محدود انجام داد. بايد كار را طوري شروع كرد كه طول نكشد و محقق، در دل آن تحقيق يا مقاله فرو نرود (2 الي 3 ماه). ايشان اعتقاد داشتند كه پژوهش يعني نقص، و ما پژوهش كامل نداريم. هر پژوهشي مقدمه مباحث ديگري است. و افزودند موضوع بايد به گونهاي انتخاب شود كه قابل دسترس و قابل گردآوري باشد، (دادهاي نباشد كه در بارهي آن نتوانيم تحليل و يا بحث كنيم و نتيجه بگيريم). از مستندات لازم برخوردار باشد. بهتر است كه استمرار كارهاي پژوهشي قبل باشد.
در زمينه عنوان/Title اشاراتي داشتند به اين كه، عنوان منعكس كننده مندرجات مقاله و حاوي كليدواژهها يا مفاهيم اصلي است. ايشان اضافه كردند كه از واژهها و اصطلاحات چند پهلو و مبهم استفاده نشود. جهت گيري نباشد. مثلا عنوان "حمله وحشيانه نيروهاي امنيتي به تظاهر كنندگان" داراي سوگيري در عنوان است و اين سوگيري در كلمه وحشيانه آمده است.
حسني فر در عرايض پاياني افزودن؛ عنوان بايد روشن، گويا، جامع و تا حد ممكن مختصر باشد. و همينطور دقت در انتخاب كلمات در بازيابي موثرتر از،كمك از سوي ساير پژوهشگران است. و در ادامه اشاره كوچكي داشتند به مبحث چكيده، كه در همين لحظه وقت جلسه تمام شد. شايان ذكر است كه مقرر شد. در پايان دوره، هر يك از شركت كنندگان به طور داوطلب، در طي برگزاري جلسات، مقالهاي را با موضوعات مختلف آماده كنند و در جلسه پاياني، به بهترين مقاله جايزهاي به رسم ياد بود بدهند. ادامه جلسه به هفتهي بعد موكول شد. در آخر، دكتر حسني فر ضمن تشكر، از استقبال شركت كنندگان در كارگاه اظهار رضايت كردند و از علاقهمندان به اين مبحث دعوت كردند كه در جلسات آينده نيز شركت در كارگاه را از دست ندهند.
با سپاس فراوان از استاد گرانقدر آقاي بقائيپور، و با تشكر از اين كه حوصله كرديد و اين گزارش را خوانديد.
رضوانيفر بهار 1391